PRZYSZŁA JESIEŃ – CZERPAK W DŁOŃ!

Świat, jaki kreuje człowiek zmienia się bardzo szybko, a wraz z nim nasze zachowania, codzienne nawyki, wrażliwość, potrzeby i… smaki. Kultura kulinarna wyraźnie obrazuje zakres tych zmian. Nic więc dziwnego, że w polskiej kuchni coraz mniej polskości, a domowa zupa przygotowywana jest z torebki, albo kubeczka.

           

                                               Niemodne zupy mleczne

To co jemy i w jaki sposób podchodzimy do przyrządzania pokarmów uległo w ciągu ostatnich stu lat ogromnym zmianom. Nigdy wcześniej nie było takiej dostępności pożywienia, technologii ułatwiającej jego przygotowanie do konsumpcji, inspiracji z najbardziej odległych zakątków świata i produktów umożliwiających skomponowanie wyrafinowanych potraw. Mamy też mnóstwo pism branżowych, programów telewizyjnych, niezliczoną ilość publikacji książkowych. I czasem w tym komercyjnym zalewie, przepychu współczesnego rynku, rozwiązaniach oszczędzających czas i zaszczepionych modach, zapominamy o kojącej mocy… zwykłej zupy. Jeszcze 30 lat temu, każdy z nas zaczynał dzień od tzw.: zupy mlecznej. Sama doskonale pamiętam z własnego dzieciństwa te lane kluski, zresztą bardzo lubiane przez większość dzieci, albo ryż z dodatkiem dżemu, czy płatki z miodem – wszystko oczywiście na bazie mleka. Była także kasza manna z konfiturą, prawdziwy cymes; jakże często prosiło się o dokładkę! Dziś te proste, standardowe zupy mleczne, którymi zajadała się cała rodzina w latach ’70 i ’80 XX w. opisywane są na sentymentalnych forach internetowych. Zastąpiły je przesłodzone jogurty, serki homogenizowane we wszelkich możliwych wersjach: z cukierkami, granulkami czekoladowymi, etc., albo kontrowersyjne drożdżówki. Odpowiednikiem dawnych lanych klusek, stało się gotowe musli nasypane pospiesznie do mleka. Tradycjonaliści rozpoczynają dzień od jajecznicy, albo od kanapek. Ale nic nie daje tyle energii na początek dnia jak gorąca zupa z naturalnych składników!       

           

                                               Śniadanie po azjatycku

Właśnie zupa, jest typowym śniadaniem w krajach azjatyckich, takich jak Japonia i Wietnam. Często też natkniemy się na nią w typowej kuchni tajskiej. Japończycy rozpoczynają dzień od zupy miso, której bazą jest bulion dashi i pasta z fermentowanych nasion soi, często z dodatkiem ryżu lub jęczmienia. Muszą w niej znaleźć się obowiązkowo grzyby i wodorosty wakame. Występuje w wielu wersjach zależnych od regionu, ale też indywidualnych upodobań domowników; podawana jest także jako dodatek do posiłków przez cały dzień. Wietnamska zupa pho, z wołowiny lub kurczaka z makaronem ryżowym, przypomina trochę nasz rosół, ale zawiera więcej warzyw i przypraw nadających jej charakterystyczny aromat. W standardowej wersji powinna mieć w swym składzie kiełki fasoli, paprykę, cebulę i limonkę. Zamiast soli dodaje się sos rybny, a wśród dodatków decydujących o jej niepowtarzalnej gamie smakowej nie może zabraknąć: imbiru, cynamonu, kardamonu, czosnku, kopru, kolendry i mięty. Pho, broni się też w zmodyfikowanej wersji jarskiej. Z własnego doświadczenia powiem, że jest to niezwykle rozgrzewająca zupa, idealna zarówno na rozpoczęcie chłodnego dnia, jak i po jesiennym spacerze.

Także w Tajlandii, królestwie zdrowej kuchni, potrawy serwowane na śniadanie, przypominają nasz obiad. Jako alternatywa dla ryżu z warzywami ugotowanymi al dente,  pierwszym posiłkiem są właśnie zupy łączące w sobie bogactwo różnorodnych smaków: bardzo pikantnych, kwaśnych i słodkich. A wszystko to skomponowane w zaskakująco spójną całość.      

                                                Eksperyment na śniadanie

Śniadanie to najważniejszy posiłek dnia, zatem musi zawierać produkty o wysokiej wartości odżywczej. Przeanalizujmy własne nawyki kulinarne i zastanówmy się, czy to co sami spożywamy rano, a także serwujemy naszym najbliższym istotnie będzie właściwą bazą energetyczną na początek dobrego dnia…    

Tam, gdzie klimat teoretycznie raczej by zachęcał do konsumpcji schłodzonego jogurtu na śniadanie je się gorące, a nawet rozgrzewające zupy. W Kolumbii, niczym w naszych bardziej tradycyjnych domach pierwszym posiłkiem jest zupa mleczna changua, ale z dodatkiem wody, jaj, szalotki, soli i pieprzu. Czy to nie zdrowsza alternatywa dla gotowego musli zalanego sztucznym miodem i syropem glukozowo – fruktozowym?

W Korei często pojawia się rano na stołach, oprócz ryżu, jaj sadzonych i grzybów, bardzo pikantna zupa kimchi na bazie miejscowej kapusty kiszonej z czosnkiem i koreańskim chilli. W oryginalnej wersji, większość z nas nie byłaby w stanie delektować się jej ostrym smakiem, ale można dostosować ją do realiów, ponieważ jest naprawdę rozgrzewająca. A gdyby tak rozpocząć dzień od jednej z najstarszych zup polskich: kapuśniaku, czy krupniku?

Bez względu na to, czy odważymy się tej jesieni na modyfikacje naszego jadłospisu, warto zapoznać się z rozgrzewającymi przyprawami, które możemy dodawać do naszych posiłków. Goździki będą niezastąpione do deserów, marynat, czy zupy owocowej. Świetnie wzbogacają też smak klasycznej czarnej herbaty, wrzucone po 3 – 4 do szklanki.  Cynamon, najstarsza przyprawa świata, o udowodnionym działaniu antybakteryjnym, jest obowiązkowy nie tylko do szarlotki. Doskonale komponuje się z kawą, grzanym winem i piwem, doda też aromatu każdej zupie mlecznej. Pieprz Cayenne i kurkuma uatrakcyjnią potrawy mięsne, ryż, ale też tradycyjną pomidorówkę. Kolenda i imbir, coraz częściej używane są jako kulinarne dodatki uniwersalne.          

Tekst napisany na zamówienie "Gazety Polskiej Codziennie" (nr 254/29-30/10/2016)

ŚWIĘTO DRZEWA.

Gdyby tak drzewa umiały przemówić, chociaż raz w roku obawiam się, że CZŁOWIEK nie usłyszałby wiele serdecznych słów. Za te nieracjonalne wycinki, za przedmiotowe traktowanie, za permanentne niszczenie środowiska na wszelkie możliwe sposoby, jakich inny gatunek by nie wymyślił - lepiej dla dwunoga, aby drzewa na zawsze pozostały nieme...

Dziś obchodzimy Święto Drzewa, zainicjowane w 2002 r. przez klub ekologiczny Gaja.
Święto zdecydowanie zbyt mało nagłośnione przez media, przegrywające swym łagodnym, świeckim charakterem z innymi, bodaj mniej korzystnymi społecznie imprezami. A co jest jego głównym celem? Akcja edukacyjna i konkretne działania.
Co roku, dnia 10. października setki osób gromadzą się w celu sadzenia drzew i zbierania makulatury. O dobroczynnym wpływie na środowisko takich przedsięwzięć, nie muszę nikogo przekonywać. Może ktoś z Was znajdzie dziś chwilę i miejsce w swojej okolicy, gdzie mógłby posadzić drzewo?...

Partnerem programu są Lasy Państwowe.

Zdobyłam KOTA!

Czytaliście na łamach tego bloga o moich nieudanych próbach adopcji kota. Nieudanych dlatego, że organizacje pro zwierzęce zaparły się, by nie wydać czworonoga doświadczonemu miłośnikowi, jeśli pod karą sankcji (odebranie kota) nie zobowiąże się wysterylizować/wykastrować go w przewidzianym czasie. Ponieważ nie toleruję form bezdyskusyjnego przymusu, a kastrację niewychodzącego kota uważam za jego okaleczenie i jako dozgonny opiekun zwierzaka, chcę by była podyktowana moim wyborem - niestety nie pozwolono mi podarować kochającego domu stworzeniu po przejściach. Widać - lepszym dla niego jest tłok domu tymczasowego i wielomiesięczne czekanie na tego, który spełni wymogi "umowy adopcyjnej"... Gorzej dla niewielkiej istoty uzależnionej od ludzi, jeśli nikt taki się nie znajdzie...
OK. organizacje dopieściły własne, restrykcyjne ego, a ja - konfliktowe sumienie. Musiałam więc uzbroić się w cierpliwość i trafić na stosowne ogłoszenie w internecie: "Oddam kota". Interesował mnie podrośnięty kociak z odbiorem blisko domu. Marzenie stało się faktem 3 sierpnia! Po kilkudniowej obserwacji i wymianie sms - ów, wybrałam się w jeden z nielicznych gorących dni minionego lata, do sąsiedniej miejscowości na ogląd dziwnego stwora o barwie srebrnego lisa. I gdy już prawie dotarłam na miejsce... urwała się asfaltowa droga! Zapytany o konkretny adres mieszkaniec posesji pod lasem, z przekonaniem odesłał mnie, kilometr dalej w przeciwnym kierunku. Cóż, dopiero na miejscu dowiedziałam się, że wystarczyło wejść kawałek w las i skręcić w lewo, a pół godziny wcześniej znalazłabym się u celu! Po moim telefonie z okolic cmentarza (nie, nie umarłam po drodze, ale skonsternowana przydreptałam do punktu wyjścia ;-)), chwilę później przyjechała pani, która od samego początku chciała mnie dowieść do swego domu. Tłumaczyłam, że ta okolica to trasa mych niemal codziennych spacerów. Było mi głupio, że zabłądziłam tuż przed metą. Cóż - groteska codzienności: było iść do przodu, a nie pytać ludzi.
W domu pełnym zwierząt utknęłam na kilka godzin.
(Grafitowe koty to roiły się w mieszkaniu, to wyskakiwały za okno do ogródka. Trudno było uchwycić rodzinę w komplecie)

Cóż, wiedziałam, że bez kota nie wyjdę... A skoro zastanawiałam się parę dni nad tym konkretnym egzemplarzem, po co więc dokładać sobie i czworonogowi dzień kolejny? Decyzję o powiększeniu kocińca podjęłam już dawno. Serce miałam otwarte na każdy egzemplarz, który los postawiłby na mojej drodze (przekarmiona jestem od urodzenia syjamami i persami), choć marzył mi się klasyczny czarny, albo pasiasty. Nie potrafiłabym sumiennie odpowiedzieć, jaką barwę wolę... I nikt takiej odpowiedzi ode mnie nie wymagał. BelzeBub jest niemal czarny z wierzchu, po bokach ma delikatne pręgi, a brzuch o barwie popiołu przecinają wyraźne paski. Wymarzona hybryda!      

Psy żegnały młodego domownika z czułością i powagą.

Dywka (Recydywa),  powitała go z serdeczną troską.

Ona sama, wzięta z ogłoszenia w wieku 5 - 6 tygodni, została zaadoptowana ekspresowo przez bezdzietną Padlinkę. Ich szczęście, emocje, udokumentowałam na setkach fotografii.

Obie kotki: Dywa i Lina, nie zostały okaleczone (czyli bezsensownie wykastrowane/wysterylizowane) skoro nie wychodziły z domu. Niestety mam smutne doświadczenia, związane z tym tzw.: "zabiegiem". Większość moich okaleczonych kotek atakowała kocięta, bowiem automatycznie straciły instynkt macierzyński...
O tendencji do nadwagi nie wspomnę.
Nie chciało mi się parę dni temu przepychać słownie z moją panią weterynarz, do której przyniosłam Dywkę na przegląd i usłyszałam pytanie, czemu czteroletnia kotka jest jeszcze nie wysterylizowana?...
Co miałam do groma jasnego powiedzieć? Że kotki mojej Mamy z tego samego miotu - kastrowana i nie, przeżyły odpowiednio: 18 i pół roku i 19 lat? Że obie umarły ze starości? Że nie ma dowodów medycznych póki co, że kocica sterylizowana nie zejdzie na raka???...
Usłyszałam jeszcze, że to mit, iż kotka dla zdrowia powinna mieć raz w życiu kocięta. Że macierzyństwo nie ma znaczenia dla jej psychiki, ani kondycji.
Hmmm, proponuję porozmawiać z kobietami, które są matkami, i z tymi, którym z jakichś względów macierzyństwo nie było dane. Czy to naprawdę niczego w życiu nie zmienia? ;-)
Smutne, jak przedmiotowo jeden gatunek ssaka, traktuje drugi gatunek ssaka...
Nie miałam siły dyskutować, przekonywać, kiepsko się czułam tamtego dnia... Presji nienawidzę. I jak tak dalej pójdzie, będę zmuszona zmienić weterynarza. :-S.

Bub jest cudownym młodzieńcem. Bardzo żywym i kontaktowym. Komunikatywny, zdrowy psychicznie egzemplarz istoty czworonożnej. Dywa emanuje szczęściem. Jej oczy lśnią miłością macierzyńską. Nocami tuli się do mej głowy na poduszce i mruczy dopóki nie usnę. Choć jest ciepłą czułą kotką, nie zachowywała się tak przed otrzymaniem "synka" ;-)
Sprawdziła się stara reguła, że kotka lepiej dogada się z kotem niż z drugą kocicą. I, że dużo szybciej zaakceptuje kocię, jako nowego domownika, a nie dojrzałe zwierzę. Jak widać, u nas taka akceptacja nastąpiła natychmiastowo!

ŚWIADOMĄ KUCHNIĄ W RAKA – część 3

Związek chorób nowotworowych z popularną żywnością to wciąż temat tabu, mimo prowadzonych od lat statystyk. Przemysł spożywczy i farmaceutyczny rządzi się swoją komercyjną logiką. Dlatego, dopóki nie zmieni się społeczne myślenie, pacjent sam musi pogłębiać wiedzę na temat tego co je i jak to wpływa na jego organizm.

           

                                               Znany seler, zwykła pietruszka…

Niektóre rodzaje pokarmów, stanowią pożywienie nie tylko dla naszych organizmów, ale i dla nowotworów - takie przykłady podawałam, w poprzednich dwóch częściach artykułu. Inne natomiast, zawierają w sobie cenne związki antyrakowe o udowodnionym działaniu. Część z nich omówiłam w poprzednim odcinku. Czemu więc nie możemy wyegzekwować powyższej wiedzy od tych, którzy walczą o nasze zdrowie, czyli od lekarzy?   

Sprzedaż produktów żywnościowych o udokumentowanym działaniu prozdrowotnym, nie  zrównoważy kosztów wstępnej inwestycji włożonych w proces badawczy, więc współczesna kultura medyczna, nauczyła się bagatelizować rolę zdrowego żywienia  w walkach z chorobami, nie tylko nowotworowymi i preferować wyłącznie rozwiązania farmakologiczne. Dlatego badania profesora Richarda Believau, od lat współpracującego z największymi firmami farmaceutycznymi, niosą nadzieję na zmiany w podejściu do problemu. Dzięki swoim doświadczeniom doktor wykazał, że apigenina, intensywnie występująca w pietruszce i selerze, znacznie osłabiła proces tworzenia nowych naczyń krwionośnych, potrzebnych guzowi rakowemu do rozwoju, w bardzo podobnym stopniu jak jeden z zatwierdzonych leków onkologicznych.

           

                                                           Kurkuma z historią

W Azji, już przed dwoma tysiącami lat, odkryto silne działanie przeciwzapalne dobrze nam znanej kurkumy, stanowiącej główny składnik popularnej przyprawy curry. Badania laboratoryjne dowiodły, że zawarty w tym artykule spożywczym kurkumin ogranicza wzrost wielu rodzajów raka, m.in.: wątroby, żołądka, jajników, okrężnicy, a także białaczki. Dodatkowo, stymuluje komórki rakowe do obumierania. Nic dziwnego, że mieszkańcy Indii, choć często w większym stopniu niż obywatele Zachodu narażeni na działanie karcynogenów (czyli zewnętrznych czynników rakotwórczych), chorują pięć razy rzadziej na raka piersi i dziesięć razy rzadziej na raka nerek. W 2005r. prof. Bharat Aggarwal jako pierwszy udowodnił, że kurkumin działa przeciwko nowotworowi we wnętrzu komórek. Niestety, jeśli kurkuminu nie połączy się razem z papryką i czarnym pieprzem (a w takiej postaci znamy go z mieszanki curry), jest bardzo źle przyswajany przez układ trawienny, co odkryli tajwańscy naukowcy. Warto także dodać do tych przypraw oliwy z oliwek, rzepaku, lub siemienia. W ten sposób uzyskujemy gotowy sos do surówek, czy aromatyczny dodatek do zup o sprawdzonym działaniu leczniczym. Jak widać starożytna kuchnia indyjska, wyprzedziła współczesną naukę.   

                                   Zielona herbata – nie tylko napój

Należy też wspomnieć o innej przyprawie, działającej jak silny środek przeciwzapalny i antyoksydant. Imbir, bo o nim mowa, również zwalcza niektóre komórki rakowe, a dodatkowo ogranicza powstawanie nowych naczyń krwionośnych. Napar z tej rośliny, zalecany jest dla osób w trakcie leczenia onkologicznego, ponieważ pomaga pozbyć się nudności po chemioterapii i radioterapii. Oprócz zmielonego dodanego do duszonych, lub gotowanych jarzyn, można również pić go jako napój. Pokrojony w plasterki imbir, moczymy we wrzątku od 10 do 15 minut. 

EGCG, jest jednym z najsilniejszych związków spożywczych przeciwdziałających powstawaniu nowych naczyń krwionośnych, zasilających komórki nowotworowe, jednakże w procesie fermentacji potrzebnym do wytworzenia czarnej herbaty, ulega zniszczeniu. Na szczęście występuje w dużych ilościach w herbacie, która pozostała zielona. Doktor Believau i jego zespół, przebadali w laboratorium medycyny molekularnej w Montrealu skutki oddziaływania EGCG wyizolowanego z zielonej herbaty, na kilka szczepów komórek nowotworowych. Dowiedli w ten sposób, że można znacznie spowolnić rozwój białaczki, raka jamy ustnej, piersi, prostaty i skóry. Po wypiciu dwóch – trzech filiżanek zielonej herbaty, krew jest wystarczająco zasilona w EGCG. Dziwi więc brak tego napoju w szkolnych i szpitalnych stołówkach…

Gorzka czekolada i zapomniane owoce

Tabliczka gorzkiej czekolady (zawierająca ponad 70% kakao) ma prawie tyle samo związków spowalniających wzrost komórek rakowych i ograniczających rozwój naczyń krwionośnych wokół guzów, co prawidłowo zaparzona filiżanka zielonej herbaty. Indeks glikemiczny jest znacznie mniejszy niż w przypadku konsumpcji białego chleba. Zaleca się spożywanie 20 gramów gorzkiej czekolady dziennie, za to zdecydowanie należy unikać czekolady mlecznej, ponieważ mieszanie produktów mlecznych i kakao, niweczy korzystne działanie jego molekuł.

Pęd codzienności i uwikłanie w mechanizmy komercyjne współczesnego świata, spychają nas na margines rozsądku. Zapominamy o tym, co sprawdzone w kwestii zdrowia – wyśmiewamy bezrefleksyjnie wszystkie metody profilaktyczne i lecznicze, stosowane przez nasze prababcie.  A jednak – truskawki, maliny, jagody, jeżyny i żurawina, nie tylko wpływają korzystnie na cerę i ogólną kondycję. Zawarte w nich czynniki, stymulują m.in.: mechanizmy eliminacji substancji karcynogennych.   

Cóż, przemysłowe lobby wciąż wygrywają z przyszłościowym myśleniem i zdrowym rozsądkiem w kwestii… zdrowia. Oby jak najkrócej! 

Tekst napisany na zamówienie "Gazety Polskiej Codziennie" (24-25/09/2016)